Elleboogdysplasie

Elleboogdysplasie (ED) is een aandoening die regelmatig voorkomt bij de hond.  Een 5-tal aandoeningen die in het ellebooggewricht kunnen voorkomen worden samen ED genoemd.  Deze aandoeningen kunnen allen in meer of mindere mate kreupelheid van de voorbenen tot gevolg hebben.  Deze aandoeningen kunnen afzonderlijk voorkomen, maar ook in combinatie met één of meerdere aandoeningen in één ellebooggewricht.

De 5 aandoeningen die samen ED worden genoemd zijn :
  1. OCD : Osteochondritis Dissecans , loslaten van een stukje kraakbeen van de bovenarm
  2. LPC  : Los Processus Coronoïdeus, loslaten van een stukje bot van de ellepijp
  3. LPA  : Los Processus Anconeus, loslaten van een stuk bot op een andere plaats van de ellepijp
  4. Incongruentie, een niet goed "passend" gewricht door een te lange of te korte ellepijp t.o.v. het spaakbeen.
  5. Arthrose, botnieuwvorming in en rond het gewricht.

 



Zij-aanzicht elleboog :

a. Humerus (opperarm)

b. Processus anconeus

c. Processus coronoïdeus

d. Groeischijf

e. Kraakbeen

f. Olecranon (ellebooguitsteeksel)

g. Gewrichtskraakbeen

h. Ulna (ellepijp)

i. Radius (spaakbeen)


Op een leeftijd van 4-9 maanden kunnen de eerste 4 aandoeningen ontstaan, de periode waarin de hond een zeer snelle groei doormaakt.  De aandoeningen kunnen eenzijdig of beiderzijds voorkomen.  Bij een beiderzijdse aandoening is het vaak moeilijk om de kreupelheid te ontdekken, maar wat wel opvalt is dat de hond niet graag loopt en als het ware 'op eieren' loopt.  De hond gaat snel zitten en na een tijd rust staat de hond moeizaam op en loopt stijf.  De hond kan ook minder zijn hebben in lange wandelingen.  Bij een eenzijdige aandoening kan de kreupelheid wat makkelijker worden gezien.

De verschillende vormen van ED zijn enigszins rasgebonden.  Bij LPA ontstaat er een groot, niet vastgegroeid of verkeerd vastgegroeid botstuk aan de bovenzijde van het gewricht.  Dit veroorzaakt instabiliteit waardoor de interactie tussen de humerus en de elleboog verkeerd gaat.  Met name de Witte Herder en zijn gekleurde broeder de Duitse Herder zijn gevoelig voor deze vorm van ED. 
Bij Rottweilers en Berner Sennenhonden ziet men vaker LPC, een los stukje bot in het ellebooggewricht wat afgebroken is aan de binnenzijde van de ellepijp.  Dit stukje bot is in aanleg een kraakbenige punt die onder normale omstandigheden verbeent tijdens de groei.  Ten gevolgde van overbelasting en/of ongelijke groei van spaakbeen en ellepijp kan er een beschadiging optreden van het processus coronoïdeus.  Het gehele processus coronoïdeus kan afbreken, maar ook kunnen er kleinere fragmenten afbreken.
Bij een aantal rassen waaronder de Labrador Retriever en de Golden Retriever, komen we vaak een mengbeeld van LPC en het loslaten van een stukje kraakbeen aan de binnenzijde van het gewrichtsvlak van de opperarm tegen.  Dit noemen we OCD.
Bij incongruentie is er sprake van een minder goede aansluiting van de gewrichtsvlakken van spaakbeen en ellepijp op elkaar of t.o.v. het gewrichtsvlak van de opperarm.  Het kan zijn dat het gewrichtsvlak van het spaakbeen boven of onder dat van de ellepijp uitsteekt of het kan zijn dat de gewichtsvlakte die gevormd wordt door het spaakbeen en de ellepijp niet mooi aansluit met de gewrichtsvlakte van het er boven gelegen gedeelte van de opperarm.  Het gevolg van incongruentie is irritatie van het kraakbeen van de gewrichtsvlaktes en het onderliggende bot.  Dit geeft uiteindelijk artrose van het ellebooggewricht.  Ook kan incongruentie een LPC tot gevolg hebben.


 

 


  1. Incongruentie = onvoldoende aansluiting van beenderen die het ellebooggewricht vormen.
  2. LPA = geen vergroeiing van het processus anconeus.
  3. LPC = fragmentatie van mediale processus coronoïdeus.
  4. OCD = osteochondritis dissecans, afwijking gewrichtskraakbeen.


Artrose in een gewricht is het gevolg van irritatie.  De oorzaak van irritatie kan velerlei zijn : een bacteriële ontsteking, auto-immuunziektes (vb. reuma), OCD, LPC, LPA, incongruentie, overgewicht en overbelasting.  Als gevolg van irritatie van het gewricht gaat het gewricht meer gewrichtsvloeistof produceren, waardoor het gewricht verdikt wordt.  Daarnaast zal ook het gewrichtskapsel gaan reageren en verdikken, er zal extra bot worden afgezet rond de gewrichtsvlaktes (botwoekeringen) en het gewrichtskraakbeen zal in kwaliteit achteruit gaan.  Dit heeft tot gevolg dat het aangedane gewricht pijnlijk, verdikt en stijver wordt.

Oorzaken van ED kunnen zijn :
  • Genetische of erfelijke oorzaak
  • Afwijking in de ontwikkeling van het gewricht
  • Foutieve voeding
  • Te snelle groei en gewichtstoename
  • Het voeren van een hoog caloriën dieet
Klinische symptomen die zich meestal voordoen bij deze aandoening :
  • Kreupelheid aan de voorpoot, stijfheid, hinkelen met de voorbenen
  • Zwelling van de voorpoot, zwelling van het ellebooggewricht of zwelling in de buurt van het ellebooggewricht
  • Verminderde mobiliteit van de voorpoot, kromming van het voorbeen
  • Kraken van het gewricht voorbeen
  • Pijn in de voorpoot.
Om de diagnose ED te kunnen stellen moet er een röntgenologisch onderzoek plaatsvinden van de ellebogen. 
Afhankelijk van de leeftijd van de hond en de klachten/symptomen wordt vaak overgegaan tot operatief ingrijpen.  Klassieke homeopathie kan het proces van artrose stabiliseren en het gewricht ondersteunen.
Met dieren waarbij afwijkingen op de elleboogfoto's te zien zijn, dient niet gefokt te worden omdat er hoogstwaarschijnlijk een erfelijke component meespeelt.
Externe factoren die kunnen mee spelen bij het ontstaan van ED (alsook HD) zijn bijvoorbeeld bij pups en jonge honden teveel of verkeerde beweging en het vloeroppervlak.
  • Teveel beweging zoals lange wandelingen kunnen de gewrichten overbelasten.  Een stelregel is dan ook : de duur van de wandelronde per keer in minuten = de leeftijd van je pup in weken.  Is de pup 16 weken, dan per rondje maximaal 16 minuten wandelen.  Natuurlijk kun je meerdere malen per dag zo'n rondje doen.
  • Verkeerde beweging, hierbij valt te denken aan; veel rennen en razen, korte bochtjes maken, plots stoppen, schijnbewegingen maken, abrupte draaien, trekspelletjes, veel springen, traplopen.  Wees hier voorzichtig mee, niet te vaak en niet te lang. Zo nu en dan eens een langere wandeling, achter een balletje aan rennen en gek doen, kan natuurlijk niet direct kwaad.  Maar wees bewust van de frequentie en de duur ervan.
  • Een goede manier van beweging is rechtlijnig bewegen.  Zo zorg je voor spieropbouw en beweegt het gewricht zoals het in de eerste plaats gemaakt is om te bewegen.
  • Traplopen moet een hond ook leren.  Het aanleren van het gebruiken van de achterhand gaat het gemakkelijkst als je daar jong mee begint.  Zorg dat het beheerst en gecontroleerd gaat.  Niet als een malle de trap op rennen, maar rustig, stap voor stap de trap op lopen.  Gebruik het liefst een trap met stroeve treden en een trap die niet te hoog is, enkele treden tussen onder en boven.  Ook voor het rechtlijnig bewegen en traplopen geldt weer,, niet te vaak en niet te lang.
  • Een glad of onregelmatig vloeroppervlak zorgt voor het wegglijden van de poten.  Het gewricht wordt continu belast om de balans te herstellen.  Wees daarom alert op wat voor vloer je pup zich begeeft en voor hoe lang.
  • Natuurlijk is ook overmatige voeding (overgewicht, een dikke hond) een continue belasting voor de gewrichten. 
  • Bij het beoordelen van het lichaamsgewicht, is het niet zozeer belangrijk hoeveel de hond weegt, maar wel hoe de hond uitziet.  Er zijn grootte verschillen tussen de rassen, maar ook binnen het ras is er een enorme variatie wat betreft het ideale gewicht van de hond.  De rasstandaard die wordt voorgeschreven is een richtlijn voor de gemiddelde hond van een bepaald ras.
       Hoe ziet de ideale hond eruit ?


Je mag de ribben niet zien, maar je moet ze wel direct voelen.

Er mag geen vetlaag op de ribben aanwezig zijn !  Bij langharige honden zijn de ribben meestal niet zichtbaar en moet er dus goed gevoeld worden.

Achter de ribbenboog moet de hond een beetje invallen, zodat je van boven gezien een mooie taille hebt.  De buik moet mooi strak zijn en schuin naar boven lopen, geen tonnetje dus.

Als je hond er zo uitziet heeft hij zijn ideale gewicht !